Bacak Damar Tıkanıklığı – Doç. Dr. Halil Akın

Periferik Arter Hastalığı

Kalp ve damar sağlığıyla ilgili merak ettiklerinizi buradan görebilirsiniz. Eğer cevabını bulamadığınız bir soru olursa, bize yazın; size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız.

İletişim Bilgileri

0 (531) 430 32 43

PERİFERİK ARTER HASTALIĞI

Periferik arter hastalığı (PAH), uzuvlarınızdaki (genellikle bacaklarınızdaki) atardamarların daralması ve kan akışının kısıtlanmasıyla ortaya çıkar. Ateroskleroz en yaygın nedendir. Aktif olduğunuzda başlayıp dinlendiğinizde geçen bacak rahatsızlığınız olabilir. İlaçlar, yapılandırılmış egzersiz terapisi ve prosedürler, uzuv kaybı gibi komplikasyonları önleyebilir.

PERİFERİK ARTER HASTALIĞI NEDİR?

Periferik arter hastalığı, bacak atardamarlarınızdaki kan akışını kısıtlar. Plak birikimi en yaygın nedendir. Periferik arter hastalığı (PAD), bacaklarınızdaki, pelvik bölgenizdeki veya kollarınızdaki atardamarların genellikle plak birikimi nedeniyle daralması veya tıkanmasıyla oluşan bir damar rahatsızlığıdır. Bu durum, kan akışını kısıtlar ve bacak ağrısı gibi semptomlara yol açabilir. Bu durum, özellikle erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilir.

Periferik arter hastalığı (PAD) yaygındır. Dünya genelinde 200 milyondan fazla kişiyi ve ABD'de 40 yaş ve üzeri yaklaşık 12 milyon yetişkini etkilemektedir. Herkes periferik arter hastalığına yakalanabilir, ancak risk yaşla birlikte artar. Siyahi insanlar, özellikle 50 yaşından (erkeklerde) ve 60 yaşından (kadınlarda) sonra, Hispanik olmayan beyazlara kıyasla daha yüksek risk altındadır.

BACAK DAMAR TIKANIKLIĞI

Periferik arter hastalığı, bu rahatsızlığın diğer adıdır. Nadiren kollarınızı etkileyebilse de, PAD genellikle kalçanızı, bacaklarınızı veya ayaklarınızı etkiler. Bazen alt ekstremite PAD olarak da adlandırılan bu form, bu makalenin odak noktasıdır.

BELİRTİLER VE NEDENLER

Periferik Arter Hastalığının Belirtileri

Çoğu zaman, PAD'nin ilk belirtisi aktifken bacak rahatsızlığıdır. Bu, atardamarlarınızın kaslarınızın artan kan ihtiyacını karşılayamaması durumunda ortaya çıkar. PAD ilerledikçe, dinlenirken bacak veya ayak ağrısı yaşayabilirsiniz. Ancak birçok kişide hiçbir belirti görülmez ve sadece taramalar yoluyla teşhis edilir. Olası belirtiler şunlardır:

Aktifken bacak rahatsızlığı: Baldırlarınızda, uyluklarınızda veya kalçanızda ağrı, kramp, uyuşma veya yorgunluk hissedebilirsiniz. Yürüme veya merdiven çıkma gibi fiziksel aktiviteler sırasında başlar. Hareket etmeyi bıraktığınızda ise genellikle 10 dakika içinde geçer.
Dinlenirken bacak rahatsızlığı: Bu durum, PAD daha da kötüleştikçe ortaya çıkabilir. Bacaklarınızda, ayaklarınızda veya ayak parmaklarınızda yanma veya ağrı hissedebilirsiniz. Bu genellikle düz yatarken olur. Bacağınızı veya ayaklarınızı yatağınızın kenarından sarkıtmak ağrıyı hafifletebilir.
Ayak ve ayak parmağı ülserleri: Bunlar cildinizde enfeksiyon kapabilen yaralardır. İyileşmeleri uzun zaman alabilir.
Cilt renginde veya sıcaklığında değişiklikler: Atardamarınızda ani bir tıkanıklık, cildinizin mor, yeşil, siyah veya çok soluk bir renk almasına neden olabilir. Cildiniz dokunulduğunda soğuk veya "iğne batması" hissi verebilir. Bunlar şiddetli periferik arter hastalığının (PAD) belirtileridir. Derhal tıbbi yardım alın.

Belirti Lokasyonu: Bacak rahatsızlığınızı tam olarak nerede hissettiğiniz, hangi atardamarın dar olduğuna bağlıdır. Belirtiler, etkilenen atardamarın altında ortaya çıkar:

Kalçanızda, baseninizde veya uyluğunuzda rahatsızlık: Alt aortunuzda veya iliak arterlerinizde (pelvik bölgenizde) daralma var.
Baldırınızda rahatsızlık: Uyluk ve diz bölgenizdeki femoral veya popliteal atardamarlarınızda daralma var.

PAD Nedenleri

Atardamarlarınızdaki plak birikimi (ateroskleroz), periferik arter hastalığının en yaygın nedenidir. Atardamarlarınız içi boş tüpler şeklindedir. Kanın pıhtılaşmasını önleyen ve düzenli kan akışını destekleyen pürüzsüz bir astara sahiptirler. PAD'niz varsa, atardamar duvarlarınızın içinde plak yavaş yavaş oluşur. Bu, kanın akabileceği alanı daraltır.

Birçok plak birikintisi dışarıdan sert, içeriden yumuşaktır. Sert yüzey çatlayabilir veya yırtılabilir. Bu durum, trombositlerin (kanınızdaki pıhtılaşmaya yardımcı olan disk şeklindeki parçacıklar) bölgeye gelmesine neden olur. Plak etrafında kan pıhtıları oluşabilir ve bu da atardamarınızın daha da daralmasına neden olabilir.

Risk Faktörleri

Aşağıdaki durumlarda periferik arter hastalığına yakalanma riskiniz daha yüksektir:

Sigara içme geçmişi (geçmişte veya şimdi)
Kronik böbrek hastalığı
Diyabet
Yüksek tansiyon
Yüksek kolesterol veya trigliseritler

Araştırmalar, sigara ve diyabetin PAD için en güçlü risk faktörlerinden ikisi olduğunu göstermektedir. Bu gruplardaki kişilerin PAD geliştirme olasılığı, sigara içmeyen veya diyabet hastası olmayan kişilere göre iki ila dört kat daha fazladır.

TANI VE TESTLER

Doktorlar Periferik Arter Hastalığını Nasıl Teşhis Eder?

Doktorunuz fiziksel bir muayene yapacak ve tıbbi geçmişinizi inceleyecektir. Belirtileriniz hakkında sorular soracak ve bunların nasıl başlayıp bittiğini soracaktır. Doktorunuz çıplak ayaklarınızı dikkatlice muayene edecektir. Ayrıca bacağınızın farklı bölgelerindeki nabzınızı da ölçecektir. Testler, sağlık uzmanınızın PAD'yi teşhis etmesine ve ciddiyetini belirlemesine yardımcı olur. Bunlar şunlardır:

Ayak bileği-kol indeksi (ABI): Sağlık uzmanları, risk faktörleri olan kişilerde PAD taraması yapmak için bu testi kullanır. Ayrıca, semptomlarınız varsa PAD'yi kontrol etmek için genellikle ilk yaptıkları testtir. Kolunuzdaki kan basıncını ayak bileğinizle karşılaştırır.
Vasküler ultrason: Bu test, atardamarlarınızdaki kan akış hızını ölçer. Sağlık uzmanları, ABI sonuçları normal olsa bile PAD olabileceğinizi düşünüyorsa bu testi kullanabilirler.
Nabız hacmi kaydı (PVR): Bu test bacaklarınızdaki kan akışını ölçer. Dokularınıza ne kadar kan ulaştığını gösterebilir.
BT anjiyogramı: Bu test, kan damarlarınızın detaylı görüntülerini oluşturur. Doktorunuzun dar noktaları veya tıkanıklıkları görmesini sağlar.
Manyetik rezonans anjiyogram (MRA): Bu görüntüleme testi, atardamarlarınızın ne kadar daraldığını göstermeye yardımcı olabilir.

Periferik Arter Hastalığının Evreleri Nelerdir?

Asemptomatik PAD: Günlük hayatınızda herhangi bir semptomunuz yok. Ancak bu, herhangi bir rahatsızlık hissetmemek için aktivitelerinizi sınırlamanızdan kaynaklanıyor olabilir.

Kronik semptomatik PAD: Aktif olduğunuzda başlayan ve dinlendiğinizde geçen bacak rahatsızlığınız vardır.

Kronik uzuvları tehdit eden iskemi: Atardamarınızda meydana gelen ciddi tıkanıklıklar, dinlenirken bacak ağrısına, iyileşmeyen yaralara ve muhtemelen kangrene yol açar. PAD teşhisi konan her 100 kişiden yaklaşık 12 ila 20'si bu aşamaya ulaşır.

Akut arter tıkanıklığı: Bir kan pıhtısı bacağınızdaki kan akışını aniden engeller. Bu durum ağrıya, soluk tene, soğuk tene, "karıncalanma" hissine ve/veya uyuşukluğa neden olur. Hemen bir müdahale veya ameliyata ihtiyacınız var. Semptomatik PAD'li 100 kişiden 2'sinden azı bu aşamaya ulaşır.

YÖNETİM VE TEDAVİ

Periferik Arter Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

PAD tedavisi, rahatsızlığın ne kadar ilerlediğine bağlıdır. Henüz semptomlarınız yoksa veya semptomlarınız hafifse, ilaçlar ve günlük alışkanlıklarınızda değişiklik yapmak yeterli olabilir. Ancak doktorunuz rahatsızlığınızı yakından takip edecek ve gerektiğinde ileri tedavi önerecektir. Şiddetli semptomlarınız varsa veya bir uzvunuzu kaybetme riskiniz varsa, bir operasyona veya ameliyata ihtiyacınız olacaktır.

İlaç Tedavisi

Kan sulandırıcılar: Bunlar kan pıhtılaşması riskinizi azaltır. Doktorunuz klopidogrel veya aspirin gibi bir antitrombosit ilaç reçete edebilir. Ayrıca düşük dozda rivaroksaban da reçete edebilir.

Vazodilatörler: Bunlar, atardamarlarınızın daha iyi açılmasına ve kanın daha rahat akmasına yardımcı olur. Bu, bacak ağrısı çekmeden daha uzun mesafe yürümenizi sağlayabilir. Silostazol, doktorunuzun reçete edebileceği ilaçlara bir örnektir.

Statinler: LDL kolesterol seviyenizi düşürürler. Düşük LDL, kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanan uzuv kaybı ve ölümden korunmanıza yardımcı olur.

Tansiyon ilaçları: Bunlar kalp krizi, felç, kalp yetmezliği ve ölüm riskinizi azaltır.

Sigarayı bırakmak için ilaçlar: Eğer halihazırda sigara içiyorsanız ve PAD hastasıysanız, sigarayı bırakmak, hastalığın uzuv kaybına kadar ilerlemesi riskini azaltmanın en iyi yollarından biridir. Doktorunuz size bu konuda yardımcı olacak ilaçlar reçete edebilir.

Günlük Alışkanlıklarınızda Değişiklikler

Egzersiz: Yapılandırılmış egzersiz terapisi (SET), PAD tedavisinin önemli bir parçasıdır. Bir sağlık uzmanı rutin seansları planlar ve denetir. Koşu bandında yürür ve bacaklarınız ağrıdığında mola verirsiniz. Bu genellikle PAD hastaları için en faydalı egzersiz şeklidir.
Kalp dostu besinler tüketin: Akdeniz Diyeti ve DASH diyeti, PAD risk faktörlerini yönetmenize yardımcı olabilir. Bol miktarda sebze, meyve, kuruyemiş, tam tahıl ve baklagil tüketin.
Sigarayı bırakın: Bu, PAD'yi yönetmek için yapabileceğiniz en önemli şeylerden biridir. Sağlık uzmanınız, sigarayı bırakma planı yapmanıza yardımcı olacaktır. Bu, nikotin replasman tedavisi, danışmanlık ve bir sigarayı bırakma programına yönlendirme gibi konuları içerebilir.

Ayak Bakımı

PAD kullanırken ayaklarınıza iyi bakmanız çok önemlidir. Şunları yapmalısınız:

Ayaklarınızda çatlak veya ülser belirtileri olup olmadığını her gün kontrol edin
Cildinizi korumak için ayaklarınızı her gün yıkayın ve kurulayın
Çıplak ayakla yürümekten kaçının
İyi oturan çoraplar ve ayakkabılar giyin

Oluşan yaraların iyileşmesinin daha zor olduğunu bilmek önemlidir. Ayrıca ayağınıza kan akışı azaldığında enfeksiyonların temizlenmesi de zorlaşır.

ACİL DURUMLAR VE TAKİP

Sağlık Uzmanına Ne Zaman Görünmeliyim?

Aşağıdaki durumlarda sağlayıcınıza başvurun:

Yeni veya kötüleşen semptomlarınız varsa
Normal aktiviteleri yapmak için yeterince yürüyemiyorum
Dinlenirken bacaklarınızda ağrı mı var?
Ayağınızda veya parmağınızda bir ülser bulun

Henüz belirtileriniz olmasa bile, PAD için herhangi bir risk faktörü taşıyorsanız, doktorunuzla görüşmelisiniz. Doktorunuz, kan akışı sorunlarına dair belirtiler aramak için testler yapabilir. Erken teşhis ve tedavi, uzuvlarınızı ve hayatınızı kurtarabilir.

Acile Ne Zaman Gitmeliyim?

Ayağınızı hissedemiyor veya hareket ettiremiyorsanız ya da diğer ayağınızın ten renginden farklı görünüyorsa hemen yardım alın. Bu, bacağınıza giden kan akışının aniden kesildiği anlamına gelir.

GÖRÜNÜM / PROGNOZ

PAD ile yaşıyorsanız, sağlık uzmanınızla sık sık takip randevuları almanız gerekebilir. Bunlar, acil tedavi gerektiren sorunların belirtilerini yakalamanın anahtarıdır. Periferik arter hastalığı ömür boyu süren bir rahatsızlıktır. Kesin bir tedavisi olmasa da, aşağıdakileri yaparak hastalığın kötüleşmesini önleyebilirsiniz:

İlaçlarınızı alırken
Sağlayıcınızın önerdiği şekilde denetlenen bir egzersiz programı ve diğer fiziksel aktiviteleri yapmak
Sigara içmemek veya pasif içicilik yapılan ortamlarda bulunmamak
Besleyici yiyecekler yemek
Diyabet, yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon gibi risk faktörlerinin yönetimi

Sigarayı Bırakmanın Önemi: Sigarayı bırakmak, yaşam beklentinizi iyileştirmek için yapabileceğiniz en iyi şeylerden biridir. PAD teşhisi konulduktan sonra sigarayı bırakan 100 kişiden yaklaşık 86'sı en az beş yıl daha yaşar. Sigara içmeye devam edenlerin ise sadece 100 kişiden 69'u en az beş yıl daha yaşar.

İlgili Hastalıklar ve Durumlar

Karotis Arter Hastalığı (Boyun Damar Darlığı)

Yılların kazandırdığı tecrübe ile kalp ve damar hastalıklarında doğru tanı, etkili tedavi ve uzun vadeli takip hizmetleri sunuyoruz. Amacımız, her hastamızın kendini güvende hissettiği bir sağlık deneyimi oluşturmaktır.

Daha Fazla Bilgi

Renal Arter Darlığı (Böbrek Damar Darlığı)

Böbreklere kan taşıyan damarlardaki daralma, kontrolsüz hipertansiyon ve böbrek fonksiyonlarında azalmaya yol açabilir. Erken teşhis ve uygun müdahaleyle hem tansiyon hem de böbrek sağlığı korunabilir.

Daha Fazla Bilgi

Sağlıklı Bir Kalp İçin Doktorunuz Yanınızda

“ Her hastamızın hikayesi farklıdır.

Bu yüzden tedavi sürecinizi size özel planlıyoruz.
Gelişmiş tanı yöntemleri, modern teknoloji ve insan odaklı yaklaşımla kalp sağlığınızı güvenle emanet edebilirsiniz. Kalbiniz bize emanet.”